Các nguyên nhân chính khiến tường nhà bị nứt sau xây dựng thường xuất phát từ nền móng, kỹ thuật thi công, vật liệu và môi trường. Hiện tượng này khá phổ biến ở nhà mới xây, đặc biệt trong 1–2 năm đầu.

1. Lún nền móng không đều (nguyên nhân phổ biến và nghiêm trọng nhất)

• Xây trên nền đất yếu, đất mềm, đất trũng, đất bùn hoặc khu vực từng là ao hồ, ruộng.
• Ép cọc không đủ sâu, không đồng đều hoặc sai kỹ thuật.
• Không khảo sát địa chất kỹ trước khi thiết kế móng.
• Kết quả: Móng lún lệch → tường bị kéo giãn, xuất hiện vết nứt chéo (thường 45°), nứt từ chân tường lên hoặc nứt xuyên tường.

2. Kỹ thuật thi công kém

• Trộn vữa không đúng tỷ lệ (xi măng – cát – nước), vữa quá khô hoặc quá ướt → co ngót mạnh.
• Gạch không tưới ẩm trước khi xây → hút nước từ vữa, liên kết kém.
• Trát tường sai kỹ thuật: trát quá dày một lần, không chia lớp, không làm ẩm tường trước khi trát → nứt chân chim, nứt bề mặt.
• Thiếu lưới mắt cáo (lưới thép) tại vị trí tiếp giáp tường – cột – dầm hoặc quanh đường ống điện nước.
• Xây tường khi khung bê tông chưa đủ cường độ (chưa đủ 28 ngày).
• Để mạch ngừng khi đổ bê tông hoặc bố trí cốt thép sai/thưa.

3. Vật liệu xây dựng kém chất lượng hoặc không đồng nhất

• Xi măng, cát, gạch kém chất lượng hoặc trộn không đồng nhất giữa các mẻ.
• Bê tông mác thấp, không bảo dưỡng đúng cách (đặc biệt dưới nắng nóng, nước bay hơi nhanh gây co ngót đột ngột).
• Vật liệu có hệ số giãn nở khác nhau (gạch vs bê tông) dẫn đến ứng suất tại điểm tiếp giáp.

4. Tác động của thời tiết và môi trường

• Thay đổi nhiệt độ đột ngột (nắng nóng ban ngày – lạnh ban đêm) khiến vật liệu giãn nở/co ngót không đều.
• Độ ẩm thay đổi mạnh (mưa nhiều rồi nắng gắt).
• Không bảo dưỡng tường/bê tông sau thi công (không tưới ẩm đủ thời gian).

5. Tác động ngoại cảnh

• Rung chấn từ công trình bên cạnh (ép cọc, đào móng).
• Dư chấn động đất nhẹ, va chạm mạnh hoặc khoan tường sau khi hoàn thiện.
• Ảnh hưởng từ cây cối lớn gần nhà (rễ hút nước làm thay đổi độ ẩm đất).

Phân biệt mức độ nguy hiểm

Lưu ý quan trọng: Nứt do lún móng hoặc kết cấu cần được kỹ sư kiểm định ngay. Chỉ vá bề mặt mà không xử lý gốc sẽ tái phát. Nên khảo sát địa chất kỹ trước khi xây và giám sát chặt chẽ quá trình thi công để hạn chế tối đa.